ACTUEEL

'Op overheidsdiensten is het vaak bureaucratie troef: ze werken daar niet efficiënt en ze zijn onvriendelijk. Dat clichébeeld leeft bij veel mensen, ook bij mij vroeger.
Misschien omdat ik lang voor Woestijnvis gewerkt heb: dat is een kleine, wendbare boot. Zeker in vergelijking met de logge tanker VRT, waar ik begin jaren negentig mijn carrière begon als productieassistent bij Het huis van wantrouwen.
Nooit vergeet ik mijn eerste werkdag daar. Op de redactie waren twee bustes binnengekomen van de presentatoren Mark Uytterhoeven en Wouter Vandenhaute. Die laatste was in nogal exuberante kleren getooid - Wouter droeg ook in die jaren heel kleurrijke dassen. Als we nu eens onze volgende uitzending beginnen met een close-up van die bustes, dachten we, en dan uitzoomen. Wat verderop zouden Mark en Wouter dan zitten in dezelfde kleren. Alleen: vind maar eens een paarse das met gele bollen, of een rood hemd met groene strepen. Ik opperde toen om het om te draaien en die beeldjes dezelfde kleren als Mark en Wouter te geven.
"Goed idee, Inge!" riepen de anderen.
Ik meteen enthousiast naar de grafische dienst van de VRT, maar daar kreeg ik de wind van voren. "We gaan niet springen voor jullie. Zoiets moet je drie weken op voorhand aanvragen."
Uiteindelijk heb ik die kleertjes dan maar zelf geschilderd.
Natuurlijk werkten er toen bii de openbare omroep ook mensen bij wie je altijd terechtkon.'

'IEDEREEN GEEFT AF OP OVERHEIDSBEDRIJVEN, MAAR ZE ZIJN VITAAL IN HET REGELEN VAN TEGENSTRIJDIGE BELANGEN.'

Is de wereld veranderd sindsdien?
'Ik denk er nu in elk geval anders over. Overheidsbedrijven zijn vitaal in het regelen van tegenstrijdige belangen. En ze doen dat lang niet zo inefficiënt als iedereen luid roept. Wij wonen aan de Coupure in Gent, een echte fietsstraat. Dagelijks passeren hier duizenden fietsers. Een tijd geleden kregen plots alle trams voorrang op het verkeer van de ring, met lange files tot gevolg. Lang verhaal kort: alle auto's werden via Waze naar onze straat gestuurd. De fietsers reden dan maar op het voetpad, tot ongenoegen van de voetgangers.
Kortom, iedereen was boos op iedereen. Het was een kwestie van tijd of er zou gevochten worden.
Tot we contact opnamen met het stadsbedrijf: daar lieten ze ons vriendelijk weten dat ze met het probleem bezig waren. En inderdaad, niet veel later was het opgelost. Natuurlijk is dat maar een anekdote, maar ik merk het ook elders: je wordt vaak snel geholpen door de overheid. En dat terwijl er overal op die diensten afgegeven wordt. Ze moeten allemaal weg of geprivatiseerd worden.
Dan gaan we nog wat meemaken.
Probeer vandaag maar eens iets gedaan te krijgen van een privébedrijf: dat is niet zelden Kafka. Je wordt van het kastje naar de muur gestuurd.'

Twijfelt u vaak?
'Steeds meer. Ik weet soms heel goed wat ik wil. Maar als ik begin te twijfelen, denk ik vaak aan de woorden van Benjamin Franklin: When in doubt, don't.'

12 FEBRUARI 2025, KNACK

Vondst van 6 briefjes onthult Gents verzetsdrama: “Zwijgen over de oorlog zindert na tot vandaag”.

GENT/SINT-AMANDSBERG/OOSTAKKER
De nieuwe Suzanne Van Meursstraat, in een verkaveling in Oostakker, brengt hulde aan een verzetsheldin uit de Tweede Wereldoorlog. Twee weken geleden keurde de Gentse gemeenteraad de naam goed. Maar misschien was de straat beter naar Meurs’ broer Carlo vernoemd. Wie de nieuwe roman Suzannes oorlog leest, komt te weten waarom.

Suzanne Van Meurs overleed in 2014 op 94-jarige leeftijd in haar appartement in Sint-Amandsberg. Kort nadien ontdekten haar zoon Dirk en schoondochter Inge Sierens in een doos enkele korte brieven, in potlood geschreven. Die waren in 1942 geschreven door Suzannes broer, Carlo Van Meurs, vanuit de gevangenis in de Nieuwewandeling.

“Het waren er niet meer dan zes, want ze moesten naar buiten worden gesmokkeld”, vertelt Inge Sierens. “De brieven waren een complete verrassing voor ons. We wisten alleen dat Carlo als verzetsman in de oorlog was geëxecuteerd door de Duitsers. Over wat en hoe had mijn schoonmoeder haar leven lang met geen woord gerept.”

Waarom had haar schoonmoeder nooit gesproken over dit alles, terwijl ze toch aan ‘de juiste kant van de geschiedenis’ stond? Die prangende vraag was voor Sierens de trigger om haar boek te schrijven. “Ze was dood, dus kon ik het haar zelf niet vragen. Maar ik kon haar wel tot leven wekken als personage in een roman.”

“Ik denk dat we ons niet kunnen voorstellen hoe verwoestend de angst, het verdriet en de existentiële twijfel van zo’n oorlogstragedie zijn voor de familie die achterblijft. Ik heb processen-verbaal gezien van ondervragingen die Suzanne na de oorlog moest ondergaan om haar dode broer het statuut van weerstander te bezorgen. Op een bepaald moment besluit ze te stoppen met praten en wil ze zich niets meer herinneren, omdat het te pijnlijk is. In haar woning heeft ook nooit meer een foto van haar broer gehangen.”

Schoon voortdoen.
“Het is natuurlijk typisch voor die generatie om je emoties weg te proppen achter een muur van totale beheersing en schoon voort te doen. Maar is het ook gezond? Ik denk het niet, want er sijpelt altijd iets van door naar de volgende generaties. Tot op vandaag, hebben mijn man en ik nu zelf ondervonden.”
“Maar ben ik niet te streng? Toen Donald Trump deze week de verkiezingen won, vroeg ik me af hoe ik zelf zou reageren als ik zou ontwaken in een autocratisch regime. Mijn schoonmoeder en haar broer waren geen helden en wellicht naïef en overmoedig, maar ze hadden wel het lef om zich te verzetten in gevaarlijke omstandigheden, toen het veel makkelijker was om te zwijgen of met de vijand te heulen. Ook daarom is het goed dat er na al die romans over de collaboratie eindelijk wat meer aandacht komt voor het verzet.”

‘Suzannes oorlog’ van Inge Sierens, Standaard Uitgeverij, 204 blz., 24,99 euro.

Nu zaterdag, 9 november, is er om 16 uur een wandeling door Gent langs locaties uit het boek.

Inschrijven via standaardboekhandel:

Schrijf je in

Wees welkom bij de vernieuwde Standaard Boekhandel, 31 Kouter, 9000 Gent.

Manteau en Standaard Boekhandel nodigen u van harte uit voor een unieke boekvoorstelling van Suzannes oorlog, het waargebeurde verzetsverhaal van Carlo en Suzanne Van Meurs, geschreven door Inge Sierens.

Na een welkomstwoord van de uitgever, wordt auteur Inge Sierens geïnterviewd door Leentje van Walktopia. Vervolgens is er gelegenheid om samen na te praten bij een drankje en kan het boek worden aangekocht en gesigneerd door de auteur.

Schrijf je snel in en laat je meenemen door dit indrukwekkende verhaal uit de Tweede Wereldoorlog. We kijken ernaar uit je te verwelkomen!

Schrijf je in

Verzetsheldin Suzanne Van Meurs (links) met haar schoonzus Reine.

40 jaar lang wist familie niet dat ze in verzet had gezeten, nu krijgt Suzanne Van Meurs een straat in Gent.

In Oostakker, bij Gent, komen er 4 straatnamen als eerbetoon aan verzetsheldinnen uit de Tweede Wereldoorlog. Het gaat om Nina De Ruick, Elisabeth Demolie, Gilberte Boydens en Suzanne Van Meurs. Vooral het verhaal van de laatste vrouw spreekt tot de verbeelding. Haar familie ontdekte pas na haar dood dat ze in het verzet had gezeten. In de wijk werden eerder ook al 10 andere straatnamen toegekend aan verzetslui.
"Ze heeft 40 jaar lang gezwegen. Pas na haar dood zijn we erachter gekomen en hebben we documenten ontdekt in haar nalatenschap", vertelt Inge Sierens. Ze is de schoondochter van Van Meurs. Ze is verrast en verheugd om te horen dat er nu een straat komt.
Suzanne was een communiste, net zoals haar broer Karel - die de roepnaam Carlo had. Hij was de sterke man van de Revolutionaire Volksjeugd (RVJ). "In het begin van de bezetting vreesden ze weinig, er was een pact tussen de Duitsers en de Russen. Ze waren tegen de fascisten, maar ze doken niet onder. Dat veranderde toen het pact uit elkaar spatte."
"Ze hielden zich bezig met clandestiene blaadjes en pamfletten, zoals De Roode Vaan of Londen-Moskou. Suzanne haalde ook geld op voor een organisatie die ondergedoken mensen hielp." Broer Carlo werd uiteindelijk opgepakt door de Gestapo in januari 1942 en kreeg het 'Nacht und Nebel'-statuut. Dat was er speciaal voor politieke gevangenen. Hij werd onder strikte bewaking gezet in de gevangenis van Gent en mocht niet communiceren met de buitenwereld.

Waarom zwijgt iemand die aan de juiste kant van de geschiedenis staat?
Inge Sierens, schoondochter van Suzanne Van Meurs.

"We hebben in de documenten 6 brieven gevonden die toch uit de gevangenis zijn gesmokkeld", vertelt Sierens. Het waren de laatste tekenen van leven van Carlo. Hij werd naar Duitsland gebracht in de zomer, naar het concentratiekamp van Bochum. Hij is er ter dood veroordeeld en een jaar later geëxecuteerd. Hij was toen 25. "We zijn bijna zeker dat Suzanne in die periode is gestopt met verzetswerk, uit angst."
"Waarom zwijgt iemand die aan de juiste kant van de geschiedenis staat?", vraagt Sierens zich af. Het is een vraag die haar zo intrigeert dat ze besloot er een boek over te schrijven. 'Suzannes oorlog', heet het. Het komt volgende week uit.
Op basis van de brieven, informatie uit het rijksarchief en andere documenten heeft Sierens het verhaal van Suzanne gereconstrueerd in een roman. Er zijn nu eenmaal veel dingen die ze met haar eigen verbeelding moet opvullen. "Misschien heeft ze er wel nog met Reine over gesproken, de vriendin van Carlo. Zeker zal ik het nooit weten, al die mensen zijn allemaal dood." 
Suzanne overleed in 2014. Het lichaam van broer Carlo werd in 1947 teruggebracht naar België. Hij ligt begraven op Campo Santo.